Paranın ne olduğunu açıklamaya başlamadan önce, belki de sorulması gereken asıl soru şudur: Para sizin için ne ifade ediyor? Sizin için Paranın Anlamı Nedir?
Bu sorunun cevabı, kimin sorduğuna göre değişir. Dokuz yaşındaki bir çocuk sorsa, “Para kâğıt ve madeni olur, onunla bir şeyler satın alırsın” demek yeterli olabilir.
Bir yetişkine sorulduğunda ise daha resmi bir tanım gelir: “Para, mal ve hizmet karşılığında kullanılan bir değişim aracıdır.”
Her iki cevap da doğrudur. Ama ikisi de eksiktir.
Para sadece kâğıt veya metal değildir; ona yüklediğimiz anlamdır.
Bu anlam kişiden kişiye değişir ve parayla kurduğumuz ilişki, hayatımızdaki pek çok davranışı belirler.
Paranın Herkes İçin Farklı Bir Anlamı Vardır
Yıllar boyunca binlerce insana aynı soruyu sordum:
“Paranın sizin için anlamı nedir?”
Hiçbir zaman aynı cevabı almadım.
Kimisi parayı Tanrı olarak gördü, kimisi Şeytan.
Bazıları için para bir sevgi göstergesiydi, bazıları için ise köle gibi çalıştıran bir efendi.
Bu kadar farklı yanıtın olması, paranın nesnel bir gerçeklikten çok öznel bir anlam taşıdığını gösteriyor.
Fiziksel Olarak Aynı, Duygusal Olarak Farklı
Yüzeyde para sadece bir kâğıt ya da metal parçasıdır.
Üzerindeki yüzler, semboller herkes için aynıdır.
Ama bir madeni paraya bakarken:
- Bazıları öfke hisseder
- Bazıları güven
- Bazıları neşe
Asıl ilginç olan şudur: Aynı nesneye bakıp aynı duyguyu hissetmeyiz.
Monopoly Parası Gerçeği Ele Verir
İşin ilginç tarafı, bu duyguları sadece gerçek paraya değil, Monopoly paralarına bile yansıtırız.
Neden?
Çünkü oyunu kazanmak isteriz.
Gerçek hayatta olduğu gibi:
- Daha çok para
- Daha çok mülk
- Daha az vergi
- Daha az kayıp
Monopoly oynarken gösterdiğimiz hırs, sevinç, öfke veya risk alma isteği, gerçek hayattaki para davranışlarımızın birebir yansımasıdır.
Parayla Olan İlişki Davranışı Belirler
Mal mülk sahibi olmak size ne hissettiriyor?
Vergi ödemek?
Kira vermek?
Bir şey satın alırken temkinli misiniz, yoksa risk almaya meyilli mi?
Bu soruların cevapları, paraya yüklediğiniz anlamı ortaya çıkarır.
Monopoly oynarken her zar atışında yükselen duygulara dikkat edin; gerçek hayattaki para enerjinizi görürsünüz.
Kazananlar Neden Daha Çok Eğlenir?
Deneyimime göre, en kârlı çıkanlar:
- En çok eğlenenler
- Kendine güvenenler
- Bunun bir oyun olduğunun farkında olanlardır
Bankada en fazla paraya sahip olmayabilirler.
Ama “en fazlasına sahip olma” takıntısına kapılmazlar.
Kazanmaktan çok, kendilerini kazanan gibi hissetmeye odaklanırlar.
Sonuç + Soru
Para bir araçtır.
Ama ona yüklediğiniz anlam, onu bir dost ya da bir düşman yapar.
Asıl soru şu:
Para sizin hayatınızda sizi özgürleştiren bir oyun mu, yoksa sürekli kazanmak zorunda hissettiğiniz bir mücadele mi?